जिस का अमाल है बे-गरज़, उस की जज़ा कुछ और है
हूर-ओ-ख़याम से गुज़र, बादा-ओ-जाम से गुज़र

गर्चे है दिलकुशा बहोत हुस्न-ए-फ़िरन्ग की बहार
तायरेक बुलंद बाल दाना-ओ-दाम से गुज़र

कोह शिग़ाफ़ तेरी ज़रब तुझसे कुशाद शर्क़-ओ-ग़रब
तेगे-हिलाल की तरह ऐश-ओ-नयाम से गुज़र

तेरा इमाम बे-हुज़ूर, तेरी नमाज़ बे-सुरूर
ऐसी नमज़ से गुज़र, ऐसे इमाम से गुज़र

Alone among India’s viceroys, Curzon devoted substantial energy to archaeological preservation. He reorganized the Archaeological Survey into and efficient administrative body and tirelessly toured India’s ancient monuments. He was the first governor-general in 80 years to visit Gaur, Bengal’s historic capital, and one of only two in a century of British rule ever to tour the Hindu shrines of Brindaban. Curzon’s obsession, however, was the Taj Mahal, which he visited six times during the course of his viceroyalty. Convinced that the local engineers were ‘destitute’ of the ‘finest artistic perception’, he set on foot a number of restoration projects, which he then supervised with a single-minded devotion to detail. Behind this commitment to precision lay, however, a world of ‘oriental’ fantasy. Curzon dressed the hereditary custodians of the tomb, for instance, in the white suits and green scarf that he decided was ‘the traditional garb of the Mogul days’. He ordered the removal of ‘garish english flowers’ for the gardens and their replacement by a row of cypress trees framing the Taj at the end. And he determined to procure a hanging lamp for the domed chamber above the cenotaphs. As the style of the Taj was, in his view, Indo-Saracenic, ‘which is really Arabic’, he asked Lord Cromer, British proconsul in Egypt, to design a lamp for him modeled on those still to be found in the mosques of Cairo. Dissatisfied with Cromer’s suggestion, Curzon then sought, unsuccessfully, to locate a copy of his childhood illustrated edition of ‘The Arabian Nights’ as a source for suitable designs. Finally, during his trip back to England, upon his retirement from the viceroyalty, he stopped in Cairo, where he selected the design for the lamp, installed in the Raj in 1906, which still hangs over the tomb chamber.

भाग १ -

सोव्हिएत युनिअनने अफगानिस्तानमधून माघार घेतल्यावर तिथल्या मुजाहिदीनांना वाटले की त्यांचा विजय झाला. एकच उन्माद आणि जल्लोष. रशियन तर गेले पण जिहाद असा थोडक्यात कधी संपतो का? त्यांच्याकडे शक्ती होती, हत्यारे होती, स्किल्स होती, मनुष्यबळ होते आणि आता जबरदस्त आत्मविश्वास देखील. एका जागतिक महासत्तेला हरवणे म्हणजे खायची गोष्ट नाही. पण हे लोक मग तिथेच थांबले नाहीत. ते घुसले जम्मू-कश्मीर मध्ये… जिहादचा नारा देत. त्याला पार्श्वभूमी होती ८७च्या निवडणुकीमध्ये केंद्राने केलेल्या चुकांची. आणि तिथून सुरु होतो कश्मीर मधील घुसखोरीचा आधुनिक कालखंड. त्याची परिणती कशात झाली? एक – राष्ट्रीय रायफल्स ची स्थापना. म्हणजेच सीमेव्यातिरिक्त नागरी भागात लष्कराची प्रचंड नेमणूक. आणि त्यासाठीचा अत्यावश्यक भाग म्हणजे दोन – आफ्स्पा जो की फक्त पूर्वांचलातील राज्यांसाठी होता त्याला कश्मीर मध्ये लागू करणे. तेव्हाच पंडितांनापण हुसकावून लावण्यात आले. बऱ्याच लोकांना यासीन मलिक वगैरे माणसे पण आठवत असतील.

भाग २ -

आता आपण गेल्या काही दिवसात आलेल्या दोन बातम्या पाहू -

१ ऑगस्ट – सिंकीआंग मधील मुस्लीम अलहदगीला पाकिस्तानातून होणारी मदत ताबडतोब थांबवावी – चीन

१० ऑक्टोबर – चीन पाकिस्तान रेल्वे मध्ये चीन मोठी गुंतवणूक करणार.

१२ ऑक्टोबर – पाकव्याप्त कश्मीर मधील चीनी सैनिकांची उपस्थिती चिंताजनक – भारत

भाग ३ -

मागच्या वर्षी हुंझा प्रांतात अताबादजवळ झालेल्या भूस्खलनात काराकोरम हायवे (जो इस्लामाबादला चीनशी जोडतो आणि पाकव्याप्त कश्मिरातून जातो) बंद पडला होता. साधारणतः हिमालयातले रस्ते नदीच्या किनाऱ्याने जातात. भूस्खलनामुळे नदीप्रवाह थांबला आणि प्रचंड मोठे नैसर्गिक धरण तयार झाले. आता ते फोडले तर त्याखालची गावे वाहून जातील आणि नाही फोडले तर रस्ता बंद. या विवंचनेत बरेच दिवस काढल्यावर शेवटी चीनी तंत्रज्ञांना आणि सैनिकांना पाचारण करण्यात आले. त्यांनीच तो रस्ता बांधला होता. त्यांनी त्याच्या थोडा वरून दुसरा रस्ता बांधून दिला आणि पाकिस्तान-चीन खुष्कीचा मार्ग पुन्हा सुरु झाला. या कारणामुळे चीनी सैन्य पाकव्याप्त कश्मीर मध्ये तेव्हापासून किंवा त्याच्याही पूर्वीपासून आहे. त्यात त्यांनी आता रेल्वे बांधायला घेतली आहे. त्यात नवे काय आहे? (चिंता तर पूर्वीपासूनच करतोच आहे, कारण आपल्याला तेवढेच करता येते) मग ही १२ ऑक्टोबर ची बातमी का?

भाग ४ -

आता हे तीनही भाग जोडले की लक्षात येईल.

अमेरिका हळूहळू अफगाणिस्तानातील आपले सैन्य कमी करत आहे. तिकडे पश्तून तालिबान, पाकिस्तानी तालिबान, आणि ताजिक व हाजरा लोकांची नॉर्दर्न अलायन्स जोरदार कार्यरत आहेत. यांना हळू हळू मोकळे रान मिळेल. मग ते परत कश्मीर मध्ये आणि सिंकीआंग मध्ये घुसून जिहाद पसरवण्याचा प्रयत्न करणार हे साहजिकच आहे. पाकिस्तानची आधीच स्वतःची वाट लागली आहे. कराची मध्ये रोज होणाऱ्या १५-२० कत्तली, उर्दू मुहाजिर-पश्तून-सिंधी लढा, बलुच लोकांचा जोरदार लढा, सरऐकी आणि बहवालपूर सुभे तयार करायचे की नाही, गेल्या वर्षी आलेला प्रचंड पूर, अमेरिकेने थांबवलेली मदत, विजेची अती-प्रचंड कमतरता आणि त्यामुळे होणाऱ्या दंगली, आणि परवाच नवाज शरीफांनी पुकारलेला झरदारी विरोधी लढा, आजच्याच बातमीनुसार बंद पडण्यास आलेली रेल्वेसेवा. त्यांना स्वतःचाच डोलारा सांभाळता येत नाहीये. पाकिस्तानी तालिबान, तेहेरिक, लष्कर सगळे डोईजड झालेत. त्यामुळे चीनने त्यांच्यावर विसंबून न राहता स्वतःच नाकाबंदी करायची ठरवली असल्यास आश्चर्य वाटायचे कारण नाही. आणि ते लोक निर्णय घेऊन कार्यरत पण करतात. त्यांच्या हातून इतक्या सहजासहजी सिंकीआंग सुटणार नाही. ती नाकाबंदी साहजिकच पाकव्याप्त कश्मीर मध्येच करायला लागणार. ‘विकास’ हे उत्तर प्रत्येक प्रश्नाला लागू पडते हे सगळ्या राजकारण्यांना कळते. चीननेही सिंकीआंग मध्ये दोन नवे मोठे सेझ जाहीर करून काम सुरु केले आहे. तिथे जायला तिबेट, गोबी, टकलामकान पार करून जावे लागते जे दुर्गम आहे. तेव्हा पाकिस्तानातूनच रेल्वे केली तर सोयीचे, म्हणून मग पाकव्याप्त काश्मिरातून रेल्वे बांधत आहेत. त्याचवेळी जर हे सगळे मोकळे झालेले मुजाहिदीन आलेच तर त्यांना सिंकीआंग मध्ये घुसून द्यायचे नाही – तर कश्मीर मध्ये डायव्हर्ट  करणे सोप्पे नाही का? तेवढेच भारत पण गडबडेल… उगाच नाही भारताने जाहीर स्टेटमेंट दिले की चीनच्या या हालचाली चिंताजनक आहेत.

भाग ५ -

सगळ्या बातम्या रोज पेपरात येत असतात. पण त्यांच्यात एक माल गुंफून अर्थ काढता आला तर त्या पेपर वाचण्याला अर्थ

http://shabd-pat.blogspot.com/

तूफां कर रहा था मेरे अज्म की तवाफ़, दुनियावालोंको लगा की कश्ती तूफां में है…!

]]> http://disamajikahitari.wordpress.com/2011/10/03/%e0%a4%a4%e0%a5%82%e0%a4%ab%e0%a4%be%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a4%b0-%e0%a4%b0%e0%a4%b9%e0%a4%be-%e0%a4%a5%e0%a4%be/feed/ 0 nikhilsheth http://disamajikahitari.wordpress.com/2011/07/29/%e0%a4%ab%e0%a4%bc%e0%a5%88%e0%a4%9c%e0%a4%bc/ http://disamajikahitari.wordpress.com/2011/07/29/%e0%a4%ab%e0%a4%bc%e0%a5%88%e0%a4%9c%e0%a4%bc/#comments Sat, 30 Jul 2011 05:05:49 +0000 Nikhil Sheth http://disamajikahitari.wordpress.com/?p=725 ]]> निसार मैं तेरी गलियों के अए वतन, कि जहाँ
चली है रस्म कि कोई न सर उठा के चले
जो कोई चाहनेवाला तवाफ़ को निकले
नज़र चुरा के चले, जिस्म-ओ-जाँ बचा के चले

है अहल-ए-दिल के लिये अब ये नज़्म-ए-बस्त-ओ-कुशाद
कि संग-ओ-ख़िश्त मुक़य्यद हैं और सग आज़ाद

बहोत हैं ज़ुल्म के दस्त-ए-बहाना-जू के लिये
जो चंद अहल-ए-जुनूँ तेरे नाम लेवा हैं
बने हैं अहल-ए-हवस मुद्दई भी, मुंसिफ़ भी
किसे वकील करें, किस से मुंसिफ़ी चाहें

मगर गुज़रनेवालों के दिन गुज़रते हैं
तेरे फ़िराक़ में यूँ सुबह-ओ-शाम करते हैं

बुझा जो रौज़न-ए-ज़िंदाँ तो दिल ये समझा है
कि तेरी मांग सितारों से भर गई होगी
चमक उठे हैं सलासिल तो हमने जाना है
कि अब सहर तेरे रुख़ पर बिखर गई होगी

ग़रज़ तसव्वुर-ए-शाम-ओ-सहर में जीते हैं
गिरफ़्त-ए-साया-ए-दिवार-ओ-दर में जीते हैं

यूँ ही हमेशा उलझती रही है ज़ुल्म से ख़ल्क़
न उनकी रस्म नई है, न अपनी रीत नई
यूँ ही हमेशा खिलाये हैं हमने आग में फूल
न उनकी हार नई है न अपनी जीत नई

इसी सबब से फ़लक का गिला नहीं करते
तेरे फ़िराक़ में हम दिल बुरा नहीं करते

ग़र आज तुझसे जुदा हैं तो कल बहम होंगे
ये रात भर की जुदाई तो कोई बात नहीं
ग़र आज औज पे है ताल-ए-रक़ीब तो क्या
ये चार दिन की ख़ुदाई तो कोई बात नहीं

जो तुझसे अह्द-ए-वफ़ा उस्तवार रखते हैं
इलाज-ए-गर्दिश-ए-लैल-ओ-निहार रखते हैं

There are times when life seems a bit too co-incidental. It makes you run into the same thing over and over again. Yesterday, while I was going through my daily newspaper routine, I chanced upon a photograph of a Baloch village. Scrawled across one of the walls were the words: ‘Pakistan Murdabad’. The graffiti did not stand out; in fact, the words seemed to merge in with the rest of the photograph. Anyway, soon enough, my fickle brain moved on to other things and the photograph, like the graffiti in it, receded somewhere deep down in my cerebellum.

Today, as I was sitting on a bench at the station waiting for my train, deeply engrossed in my newspaper, this Asian looking guy approached me, and asked me in Urdu ‘Hello, Aap mujhe bata sakte hain key eh train kab aayegi’. I told him the arrival time for the train and resumed reading the newspaper. However, the guy wasn’t finished. He interrupted me again: ‘Aap Kahaan se hain?’ He was in a mood to talk. I put down my newspaper, and replied that I was from Delhi and asked where he was from. Realizing that I was from India, he smiled and told me that he was from Balochistan. Before I could ask him anything, he proceeded to tell me about his affection for India. I politely replied that I was quite fond of Pakistan too. At this point, his expression changed and he tersely replied ‘Mein Pakistani nahin hoon!’

I was a bit startled by his rather forceful response, and at the same time, confused. He is from Pakistan, but is not Pakistani? I started to be wary of the possibility of him breaking off into a Sunny Deol-esque anti-Pakistan rant in front of dozens of Londoners, who might misconstrue what he was saying. Very cautiously, I asked him ‘lekin zulm to markazi hukoomat kar rahi hai na?’ He replied that it was indeed the army and the central government who were responsible for the mess. He then went on to describe, in uncomfortably explicit details, the alleged crimes committed by the Pakistani state. This was followed by praises of India. I nodded along, the thoughts of Nagaland and Kashmir lurking eerily in my head.

I enquired whether his anger was against Pakistan as a country or Pakistan as a state. His response was rather puzzling. Although his anger was primarily directed against the army, he said that he resented Punjabi domination. That was understandable, I thought. Being a Punjabi myself, I know that as a group we are quite used to regional chauvinism.

While he was talking, I thought about the level of frustration that this fellow possessed; so much resentment that it propelled him to talk about his anger and resentment to an unknown stranger in a train. As the train chugged along, he was getting more and more vocal, and a few co-passengers eyed us suspiciously. Interrupting him, I asked ‘To kya aap Pakistan se alehdgee chaahte hain?’ He wanted to be separate. He then went on to praise the ‘support’ India had given to the Balochs, while I nodded uncomfortably.

This conversation was arbitrarily cut short by the sudden arrival of my destination. As our ways parted, we smiled and I went my way. On my way to the college, I thought about what he said. I was also ashamed of myself. Here I was a member of the privileged section of our society, where the coercive power of the state remains largely unfelt and a mere phone call is enough to keep troubles at bay. On the other hand was him, possibly a victim, or at the very least a direct observer of state brutality. The difference between us was the difference between him and what he called ‘Pakistan’; the difference between haves and have-nots.

A few hours later, as I was sitting on my computer reading an Urdu daily, I noticed the headline: ‘Altaf Hussain warns Punjab, Balochistan is slipping away’. Unfunny coincidence, I thought.

- Amit Julka

When she died, living a life which one can only imagine, Gregory Peck, a companion of her recited her favourite poem on camera, penned by Rabindranath Tagore, titled Unending Love. Here goes that mysterious poem –

I seem to have loved you in numberless forms, numberless times…
In life after life, in age after age, forever.
My spellbound heart has made and remade the necklace of songs,
That you take as a gift, wear round your neck in your many forms,
In life after life, in age after age, forever.

Whenever I hear old chronicles of love, it’s age old pain,
It’s ancient tale of being apart or together.
As I stare on and on into the past, in the end you emerge,
Clad in the light of a pole-star, piercing the darkness of time.
You become an image of what is remembered forever.

You and I have floated here on the stream that brings from the fount.
At the heart of time, love of one for another.
We have played along side millions of lovers,
Shared in the same shy sweetness of meeting,
the distressful tears of farewell,
Old love but in shapes that renew and renew forever.

Today it is heaped at your feet, it has found its end in you
The love of all man’s days both past and forever:
Universal joy, universal sorrow, universal life.
The memories of all loves merging with this one love of ours -
And the songs of every poet past and forever.

पूल ओलांडिता पुढे रस्ता येईल तांबडा.
घरी आणील सरळ जरी दिसला वाकडा.

माणसांच्या जागीसाठी दाटी करितात माड.
गर्द मधेच एखादे आंब्या फणसाचे झाड.

असो झाडी किंवा वाडीसुने नाही वाटायचे.
नादी आपुल्याच कोणी तेथे गात असायचे.

थोडया पायवाटा हिंडा लालतांबडया वाकडया.
होडया उपडया झालेल्या तशा बघाल टेकडया.

जेथे होईल माध्यान्ह तेथे पान वाढलेले.
काळोखात कुणीतरी ज्योत घेउन आलेले.

गोव्यतला माझा गाव असा ओव्यांतच गावा.
तेथे जावून राहून डोळे भरून पाहावा.